Privrednici davali novac strankama, pa dobijali milionske poslove: Objavljeni detalji donacija i tendera
Političke stranke u Bosni i Hercegovini u posljednjih osam godina primile su više od 13 miliona KM donacija, a značajan dio tog novca dolazio je od privatnih kompanija koje su kasnije dobijale unosne poslove sa državnim institucijama i javnim preduzećima.
Prema podacima platforme Integrity Watch BiH, koju vodi Transparency International BiH, od 2019. do 2025. godine firmama koje su finansijski pomagale političke partije dodijeljeno je čak 32.973 tendera.
Vrijednost tih poslova mjeri se desetinama miliona maraka.
Azmir Husić i poslovi u rudnicima
Jedan od najpoznatijih primjera je biznismen iz Tuzle Azmir Husić.
Njegova firma “Heez transport” krajem 2022. godine donirala je SDA-u 50.000 KM. Prije toga isti iznos uplatio je i PDA-u, čiji je ranije bio član.
Nakon prelaska u SDA, firma “Heez transport” počinje dobijati milionske poslove u Rudniku uglja Kreka, uglavnom za iznajmljivanje rudarske mehanizacije.
Od januara 2022. godine do danas toj firmi dodijeljeni su poslovi vrijedni više od 10,6 miliona KM.
Najveći ugovor, vrijedan 5,24 miliona KM, zaključen je u februaru 2023. godine za otkopavanje otkrivke.
Donirao stranci, pa prodao hotel Vladi RS
Sličan slučaj zabilježen je i u Brčko distriktu.
Vlasnik firme “Braco i sinovi” Željko Vrkačević u dva navrata donirao je ukupno 13.000 KM Ujedinjenoj Srpskoj.
Njegova firma je potom Vladi Republike Srpske prodala kazino hotel “Theatrum” u Brčkom za 36 miliona KM, nakon čega je objekat pretvoren u “Srpsku kuću”.
Dodatnu pažnju izaziva činjenica da je njegov brat Dražen Vrkačević poslanik u Skupštini Brčko distrikta i predsjednik lokalnog odbora Ujedinjene Srpske.
Donacije i poslovi u Banji Mlječanica
Među najvećim donatorima političkih stranaka nalazi se i Milan Šuvak, vlasnik firme “Šumil” iz Kozarske Dubice.
On je tokom 2022. godine Narodnoj partiji Srpske Darka Banjca donirao skoro 20.000 KM.
Istovremeno je njegova firma postala glavni izvođač radova u Banji Mlječanica, čiji je direktor upravo Darko Banjac.
“Šumil” je dobijao brojne poslove od građevinskih radova i gradnje bungalova do nabavke jaja a ukupna vrijednost tih ugovora procjenjuje se na oko 18 miliona KM.
Stranke promijenile način finansiranja
Zakon zabranjuje finansiranje političkih partija od firmi koje posluju sa organima izvršne vlasti.
Nakon više prijava koje je Transparency International BiH podnosio Centralnoj izbornoj komisiji BiH, pojedine stranke morale su vraćati novac donatorima.
Zbog toga su mnoge partije promijenile model finansiranja, pa se umjesto firmi kao donatori sve češće pojavljuju fizička lica, uglavnom stranački funkcioneri i javni zvaničnici.
Tokom 2025. godine političkim partijama u BiH donirano je ukupno 2,26 miliona KM kroz 1.366 uplata.
SNSD prikupio najviše novca
Najviše donacija tokom prošle godine prikupio je SNSD s ukupno 427.220 KM kroz 197 donacija.
Među najvećim donatorima bili su: Direktor UIO BiH Zoran Tegeltija sa 10.000 KM, Igor Milojević sa 9.000 KM, direktor bijeljinske bolnice Mikajlo Lazić i Dalibor Tomaš sa po 8.000 KM.
Po 5.000 KM donirali su i brojni funkcioneri SNSD-a, uključujući Gorana Maričića, Ljubu Ninkovića, Denisa Šulića i Miloša Lukića.
Na drugom mjestu po ukupnim donacijama nalazi se Socijalistička partija sa 317.765 KM, dok je Narodni front Jelene Trivić prikupio više od 252.000 KM.
SDA i HDZ među najjačima u Federaciji
Kada je riječ o strankama iz Federacije BiH, HDZ BiH je prikupio najviše donacija 156.433 KM.
Najveći pojedinačni donator bio je ministar finansija Posavskog kantona Mijo Stanić sa 5.000 KM.
SDA je prikupila 90.116 KM, a najveći donator bio je federalni zastupnik Salko Zildžić sa 10.000 KM.
SDA je ostala jedna od rijetkih stranaka koja je i dalje primala donacije privatnih kompanija.
SDA ukupno prikupila najviše novca
Kada se saberu svi podaci od 2018. godine, najviše donacija ukupno je prikupila SDA — više od 2,32 miliona KM.
Na drugom mjestu nalazi se SNSD sa oko 1,19 miliona KM, dok je odmah iza njega Ujedinjena Srpska.
Platforma Integrity Watch BiH osim finansiranja stranaka prati i javne nabavke, imovinske kartone političara i tokove javnog novca, omogućavajući građanima detaljan uvid u veze između politike i biznisa.
