Bivši premijer Federacije BiH Fadil Novalić steći će 21. marta zakonsko pravo da zatraži uslovni otpust iz zatvora, ali mu takav izlazak na slobodu ne garantuje mogućnost kandidature na Općim izborima u oktobru.
Bivši premijer Federacije Bosne i Hercegovine Fadil Novalić, koji izdržava četverogodišnju zatvorsku kaznu u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija u Vojkovićima zbog presude u aferi „Respiratori“, uskoro bi se mogao naći na prijevremenoj slobodi.
Ključni datum je 21. mart 2026. godine, kada Novalić, prema zakonu, ispunjava uslov da zatraži uslovni otpust, budući da će tada imati iza sebe polovinu izrečene kazne.
Zakonski uslovi za uslovni otpust
Prema članu 44. Krivičnog zakona BiH, osuđenik koji je izdržao najmanje polovinu kazne može biti uslovno pušten na slobodu ako se njegovo ponašanje tokom izdržavanja kazne ocijeni kao zadovoljavajuće i ako postoji uvjerenje da neće ponoviti krivično djelo.
Novalić je na izdržavanje kazne stupio 22. marta 2024. godine, što znači da u martu ove godine ispunjava osnovni zakonski uslov. Njegov pravni tim već priprema zahtjev za uslovni otpust, a dodatni argument predstavlja činjenica da Novalić već koristi vanzatvorske pogodnosti, uključujući vikende i slobodne dane, zbog uzornog ponašanja.
Procedura uključuje pozitivno mišljenje Uprave zatvora u Vojkovićima, nakon čega konačnu odluku donosi Ministarstvo pravde BiH, odnosno Komisija za uslovni otpust.
Politička budućnost pod znakom pitanja
Iako bi izlazak na slobodu u martu imao snažan simbolički značaj, on ne znači automatski i povratak Fadila Novalića u političku arenu. Njegova eventualna kandidatura na Općim izborima u oktobru zavisi od pravnog statusa u kojem bi se nalazio nakon izlaska iz zatvora.
Ukoliko Novalić bude pušten isključivo putem uslovnog otpusta, on se pravno i dalje smatra osobom koja izdržava kaznu, jer se preostali dio kazne izvršava na slobodi pod određenim uslovima.
Stav Izbornog zakona i CIK-a
Prema važećem Izbornom zakonu BiH i praksi Centralne izborne komisije, osoba koja nije u potpunosti odslužila kaznu zatvora ne može biti kandidat niti obavljati izbornu ili imenovanu javnu funkciju.
Član 1.7 Izbornog zakona BiH propisuje da se nijedna osoba ne može kandidovati ako se nalazi na izdržavanju kazne koju je izrekao Sud BiH ili entitetski sudovi. Uslovni otpust se, prema pravnom tumačenju, smatra oblikom izvršenja kazne, a ne njenim prestankom.
To znači da bi Novalić, čak i ako fizički bude van zatvora, u pravnom smislu ostao osuđenik sve do isteka pune kazne, odnosno marta 2028. godine.
Ključna uloga Suda u Strazburu
Jedina realna mogućnost da Novalić stekne pravo kandidature na izborima u oktobru leži u odluci Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu. Ovaj sud je već prihvatio apelaciju Fadila Novalića i Fahrudina Solaka te uputio tri ključna pitanja Vijeću ministara BiH, uključujući i ona koja se odnose na pravo na pravično suđenje i pretpostavku nevinosti.
U slučaju da Sud u Strazburu presudi u Novalićevu korist, to bi otvorilo mogućnost da Sud BiH poništi prvostepenu presudu i naloži novo suđenje.
Ako bi presuda bila poništena, Novalić bi se do okončanja novog postupka pravno smatrao neosuđivanom osobom, čime bi mu bila omogućena kandidatura na predstojećim izborima, ukoliko bi se na to odlučio.
Politički simbol, bez obzira na ishod
Iako nije izvjesno da li će se Novalić uopšte kandidovati, njegov eventualni izlazak na slobodu nesumnjivo će imati političku težinu. U političkim krugovima se već procjenjuje da bi taj trenutak mogao biti iskorišten kao snažna simbolička poruka unutar SDA, bez obzira na njegovu ličnu odluku o povratku u aktivnu politiku.